Diyetisyen, diyet ve mutfak
Diyetisyen Aysen Arıcan, diyet konusu ile ilgilenmeye başlayan kişilerle ilgili olarak bir diyetisyenin öncelikle diyetle ilgilenen kişinin yaşam biçimini ve beslenme alışkanlıklarını doğru anlaması gerektiğini söylüyor. Mutfağından çıkmayan kişiden mutfağa hiç girmeyen kişiye kadar iki uç arasında kalan geniş bir yelpazede yer alan diyetle ilgili kişilerle ilgileniyoruz ki diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, bu nedenle diyet önerileri yaparken basmakalıp yaklaşımlardan kaçınmak gerektiğini söylüyor. Diyetisyen Aysen Arıcan, kişi ister mutfaktan çıkmasın isterse hiç girmesin çok genel deyişle tanımı yediğimiz içtiğimiz herşey olan diyetin şekillendiği yer mutfaktır diyor. Bu mutfak ister dışarıda ister evde olsun bireylerin diyetlerinin şekillenmesinde önemli rol oynar diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, öncelikle konuya evde beslenme ve ev dışında beslenme şeklinde iki ayrı başlık altında bakmanın yararlı olduğunu söylüyor. Diyetisyen Aysen Arıcan, diyet konusunu ele alırken evde ve ev dışında beslenme ayrımının da yeterli olmadığını söylüyor ve şu örneği veriyor: evinde yediğini söyleyen ama mutfağını servis hazırlama dışından kullanmayan çok sayıda kişi var. Sonuçta evinde sürekli hazır ve/veya fast food tarzı yiyecekler tüketen bu kişilerin diyet programları hazırlanırken ne söylediğinize ve önerdiğinize çok dikkat etmelisiniz diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, bu kişilere diyet önerileri yaparken yemek yapmayı seven bir insana yaklaşıldığı gibi yaklaşılamayacağın belirtiyor. Diyetisyen Aysen Arıcan beslenme biçim ve alışkanlıklarının sadece o kişiyi değil çevresinde buılunan eş, arkadaş, sevgili, çocuklar veya her kim var ise onları da etkilemesinin kaçınılmaz olduğuna dikkat çekiyor. Herkesin mutfak ya da yemek sanatçısı olmasını beklemenin çok doğru olmadığını söyleyen Diyetisyen Aysen Arıcan, mutfağa yakın ve ilgili olmanın yediğimiz içtiğimiz şeylere yabancılaşmanın önüne geçilmesinde önemli bir yeri olduğunu ve sonuçta diyet üzerinde çok etkili olduğunu belirtiyor. Diyetisyen Aysen Arıcan, bir diyetisyenin öncelikle diyetle ilgilenmeye başlayan kişinin öyksünü çok iyi dinlemesi gerektiğini ve onun durumuna en uygun ve onu en iyi şekilde motive edecek yaklaşımı ortaya koyması gerektiğini söylüyor.

Ayna diyeti
Diyetisyen Aysen Arıcan, ayna diyetini açıklarken şişmanlık tüm dünyada bulaşıcı bir hastalık gibi yayılıyor ve çağın korkulu rüyası haline geldi diyor. Bazı toplumların neredeyse %50’sinin şişman olduğuna dikkat çeken ve ülkemizde de şişmanlığın giderek arttığının yapılan araştırmalar sonucunda gösterilmiş olduğunu belirten Diyetisyen Aysen Arıcan, şişmanlığın temel nedeninin uzun süreli enerji dengesizliği ve hareketsizlik olduğunu hatırlatıyor ve çözümü için beslenme ve yaşam tarzı değişikliğinin gerekli olduğunun çok açık olduğunu belirtiyor. Diyetisyen Aysen Arıcan beslenme ve diyetle ilgilenenlerin bazı temel beslenme bilgilerini öğrenmelerini amaçladığını belirtiyor ve ayna diyeti yaklaşımıyla buzdolabı üzerine asılan diyet listeleri yerine kendi yaşam tarzlarına uygun beslenme alışkanlıkları kazanmalarına yardımcı olmayı hedeflediğini söylüyor. Aynalar nasıl gerçeği yansıtıyorsa, iç aynanıza bakarak beslenme tarzınızla ilgili durumu farkedebilir ve  kaliteli bir yaşama ayna diyeti ile kavuşabilirsiniz diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, 'ayna diyeti' sadece benim verdiğim bir isim saptamasını yapıyor. Ayna benzetmesini beslenme durumu hakkında farkındalığın yaratılması için kullandığını belirten Diyetisyen Aysen Arıcan, ayna diyeti yaklaşımının son derece olumlu etkili sonuç verdiğini belirtiyor. Diyetisyen Aysen Arıcan, iç aynanız nasıl beslendiğinizi yansıtır dedikten sonra ayna diyeti yaklaşımınının yediğiniz içtiğiniz tüm yiyecekleri ve içecekleri kaydederek listelemeniz ve sonrasında eksikleri fazlaları değerlendirmeniz esasına dayandığını söylüyor. Ayna diyeti yöntemi daha doğrusu ayna yöntemi belki de bugüne kadar denediğiniz tüm zayıflama yöntemlerini geride bırakıp yaşam şeklinizi değiştirmenizi sağlayacak diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, ayna diyeti konusuna öncelikle soldaki 'Diyetisyen Aysen Arıcan'la 30 Günlük Diyet' bölümüne giderek başlamanızı öneriyor. Diyetisyen Aysen Arıcan, yazılarımı okurken diyetle ilgili kafanıza takılan konulara rastlayacaksınız diyor ve okurken lütfen size bir ayna tuttuğumu anımsayarak kendinizle ilgili küçük notlar almayı ihmal etmeyin önerisi yapıyor. Diyetisyen Aysen Arıcan iç aynanıza bakmayı tam olarak öğrendiğinizde eminim fazla kilolarınızdan kurtulmuş olacaksınız diyor.

Sağlıklı besin satınalınması için diyetisyen önerileri:
Et (dana eti, tavuk, hindi, balık vb.) alırken nelere dikkat edilmeli?
Diyetisyen Aysen Arıcan ‘et (dana eti, tavuk, hindi, balık vb.) alırken nelere dikkat edilmeli?’ sorusunu yanıtlıyor ve püf noktalarına dikkat çekiyor. Aşağıda sıralanan et alırken dikkat edilmesi gerekenleri açıklayan listeyi hazırlayan Diyetisyen Aysen Arıcan, ayrıca etleri depolarken, hazırlarken ve pişirirken nelere dikkat edileceğini gösteren bir de tablo verdi. Bugün Diyetisyen Aysen Arıcan tarafından hazırlanan önerileri verdik, yarın ise tabloyu vereceğiz. Diyetisyen Aysen Arıcan etin özelliğine göre damgalanmış olmasına ve siz sipariş ettiğinizde parçalanmasına özen gösterin diyerek yapacağınız yemeğin türüne göre hangi kalite ve türde et alacağınızı önceden belirlemenizi öneriyor. Eti güvendiğiniz yerden satın alın diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, etlerin kesildiği tahta, bıçak ve cihazların temizliğinden emin olun uyarısını yapıyor. Diyetisyen Aysen Arıcan etin pembe rengini koruması için kimyasal kullanılmamış olmasına dikkat edilmesi gerektiğini söylüyor. Soslanmış, sıvı ile ağırlığı artırılmış, kararmış, kokuşmuş etleri asla satın almayın diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, tavuk ve hindi alırken ambalajlı olmasına, ambalajın üzerinde üretim yeri ile üretim ve paketleme tarihinin yazılıp yazılmadığına bakılması ve tavuk ya da hindinin normal renk, koku ve görünümde olmasına dikkat edilmesi gerektiğini söylüyor. Açıkta satılan, markası belirtilmemiş tavukları asla satın almayın diyen Diyetisyen Aysen Arıcan, balık alırken balığın renginin parlak ve gözlerinin canlı olmasına, balığa dokunduğunuzda dokunun hemen yerine dönüyor olmasına dikkat edilmesini öneriyor. Diyetisyen Aysen Arıcan dondurulmuş ürün alıyorsanız, eriyip tekrar dondurulmamış olduğundan mutlaka emin olun diyor.

Diyetisyen olmak isteyen gençlere objektif mesajlar
Bugünlerde üniversiteye başlamaya hazaırlanan ve diyetisyenlik bölümü (Beslenme ve Diyetetik Bölümü) tercihi yaparak diyetisyen olmak istiyorum diyen çok sayıda gençten diyetisyenlikle ilgili sorular soran mesajlar alıyorum. Diyetisyenlik mesleğini çok severek yaptığım halde ve bir kez daha seçmek durumunda kalsam tekrar diyetisyen olmayı tercih edecek olsam da gençlere diyetisyenlik mesleği ile ilgili objektif mesajlar vermek için duygularımdan arınarak yanıt vermeye çalışıyorum. Annem bir sağlık çalışanı ve hastane ortamını iyi bilen bir kişi olarak bana önemli bir fırsat sağlamıştı ve bu fırsatı kullanrak diyetisyenler dahil olmak üzere farklı sağlık mesleklerinden kişilerle birebir görüşmüş ve onları çalışma ortamlarında izlemiştim. O zaman da diyetisyenlik önemli görülüyordu ve diyetisyenlerin çalışma koşullarına imrenilerek bakılıyordu. Ben de kendi değerlendirmelerimi yaptıktan sonra aklımda bazı soru ve kuşkular kalsa da diyetisyen olabileceğimi düşünmüştüm. Sınav ve benzeri süreçleri geçtikten sonra diyetisyen olmak için Hacettepe Üniversitesi'nin yolunu tuttum. 1999 yılında Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden diyetisyen ünvanı kazanarak mezun olduktan sonra diyetisyenlik yaşamıma başladım. Diyetisyen olarak meslekte 12 yılımı doldurdum. Neler yaşadığımı anlatmadan önce gençlere diyetisyenlik mesleği ile ışık tutacağına inandığım için 'neden diyetisyenliği çok severek yaptığımı' anlatmak istiyorum. Diyetisyenlik doğrudan insan odaklı bir meslek ve başarılı bir diyetisyen olmak için insanı çok sevmek gerekiyor. Bu başarıdan kastım sadece popülerlik ya da çok gelir elde etmek değil! Bunları düşünerek diyetisyenliği seçenlerin, medyanın ve okul yıllarında bazı kişilerin gözlerine soktukları birkaç kişiye benzemeye özenerek okuyanların büyük çoğunluğunun mesleğe başladıklarında büyük bir hayal kırıklığına uğradıklarını, diyetisyenliği severek ve hakkını vererek yapamadıklarını üzülerek görüyorum. Benim başarıdan kastım bir meslek adamı başarılı olmak, insanlara destek olmaktan haz ve sevinç duymak. Eğer insanları seviyor ve diyetisyenlik için gerekli bilgi ve donanımına sahip olarak hareket ediyorsanız söylediğim tür başarı geliyor ve doğal olarak belki 8- 10 yıl zahmetli bir süre geçtikten sonra sonuçlarını almaya başlıyorsunuz. Kısacası mesleğini severek yapan bir diyetisyen olmaktan söz ediyorum ve mesleğini severek yapmanın her meslekte önemli olduğunu ancak aşağıda ve takip eden yazılarımda açıklayacağım nedenlerden dolayı diyetisyenlik mesleğinde çok daha krtik öneme sahip olduğunu düşünüyorum. Önce kısaca diyetisyenin tanımına bir göz atalım.

Diyetisyen Kimdir?
Önce diyetisyenlik mesleğinin tarifine bakalım. Diyetisyenlik mesleği ulasal ve uluslarası standartlarda şu tarifteki temel konuları içeriyor: 'Diyetisyenlik, büyüme, gelişme ve ömür boyu tüm bireylerin sağlığının korunması, geliştirilmesi, yaşam kalitesinin arttırılması için beslenme biliminin ilkeleri doğrultusunda bireysel ve toplu beslenmenin plân ve programlarını düzenleyen; besin öğesi, besin ve beslenmeden kaynaklanan sağlık sorunlarını araştıran, değerlendiren, çözüm yolları bulan; var olan besin kaynaklarının ekonomi ve sağlık kurallarına uygun olarak kullanılmasını sağlayan, besin denetimini yapan, bu konularda fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik olarak sağlıklı yaşam biçimlerinin benimsenmesi amacıyla bireyi ve toplumu bilgilendiren, bilinçlendiren, doğuştan ve sonradan oluşan hastalıklar ve diğer özel durumlarda tıbbî ve cerrahî tedavilere uygun, doğal ve tedavi edici besinlerin bileşimlerine göre diyet programı plânlayan, eğitim veren, eğitim programlarını plânlayan uygulatan ve izleyen sağlık meslek alanıdır.' Bu tarife uygun olarak diyetisyen şöyle tanımlanıyor: 'Diyetisyen, sağlıkla ilgili herhangi bir yüksek öğretim kurumunun en az 4 yıllık (bir yıl hazırlık ile 5 yıl) beslenme ve diyetetik eğitim-öğretim programını tamamlayarak Beslenme ve Diyetetik Lisans Diploması ile Diyetisyen unvanı alarak diyetisyenlik mesleğini yapmaya ve uygulamaya hak kazanan kişidir.'

Tarif ve tarifteki açıklamalar diyetisyenlik mesleğini ve o mesleği icra eden diyetisyeni ne kadar iyi tanımlasa da mesleğin sahadaki uygulamalarını bilmeyen bir kişiye haklı olarak çok şey ifade etmeyebilir. Bundan sonraki yazımda diyetisyenlik mesleğinin saha uygulmalaırnı ve diyetisyenin işlevini anlatarak devam edeceğim.

Bu yazıunın son sözü olarak medyadaki yazı ve yüzlere bakarak hareket etmemenizi ve ünlü diyetisyen aldatmacasına kanmamanızı önetiyorum. Diyetisyenlik insan ve toplum sağlığı açısından çok önemli, değerli ve iyi tanınması gereken bir meslek. Diyetisyenlik mesleğinin ne olduğunu, sunduğu fırsatları ve uygulamada karşılaşılan güçlükleri iyi anlamak gerekli.

Diyetisyen Aysen Arıcan
aysenarican@diyetistanbul.com

Benim ve meslektaşlaım diğer diyetisyenlerin yazılarına 'Diyetisyenlerin buluşma noktası Beslenme ve Diyet Portalı - www.beslenmevediyet.org' içinde ulaşabilirsiniz.

Diyetisyenlerle ilgili şu sitelerden yararlanabilirsiniz:
Diyetisyenler Portalı - www.diyetisyenler.org
Diyetisyenin Sesi - www.diyetisyeninsesi.com
Beslenme ve Diyetetik - www.beslenmevediyetetik.org
Beslenme ve Diyetetik - www.beslenmevediyetetik.net
Diyetisyenler Günü - www.diyetisyenlergunu.com